De weerbaarheid van kinderen geboren uit seksueel geweld: wat kunnen wij doen? (deel 2)

Er is nog weinig onderzoek naar hoe kinderen en jongeren omgaan met de kennis dat zij geboren zijn uit seksueel geweld. In dit tweeluik belichten we onderzoek naar kinderen geboren uit seksueel geweld in oorlogstijd. Deze kinderen maken veel moeilijkheden mee. Ze zoeken antwoorden over hun vaders en vragen zich af waar ze thuishoren. Vaak worden ze buitengesloten door hun familie en gemeenschap. Daarnaast hebben ze te maken met geldproblemen en moeite om naar school te gaan of medische zorg te krijgen. Ondanks dat er nog weinig onderzoek is, komen er steeds meer inzichten die laten zien hoe ze zich positief aanpassen en veerkrachtig blijven. In het eerst deel gingen we in op hun veerkracht. In dit tweede belichten we wat omstanders kunnen doen om hen te steunen.

Positief zelfbeeld en maatschappelijke integratie
Hoe kunnen kinderen die geboren zijn als gevolg van seksueel geweld het beste geholpen worden? Wat vinden zij zelf van hun situatie, en hoe effectief is een hulpprogramma dat hen ondersteunt bij het opnieuw opbouwen van hun leven? Een onderzoek van Niyosenga en collega's richtte zich op deze vragen door gesprekken te voeren met 16 moeders zonder partners en hun kinderen. Zij onderzochten het SURF-programma (Survivors Fund in Rwanda), dat speciaal is opgezet voor jongeren die geboren werden tijdens de genocide tegen de Tutsi in Rwanda. Dit programma biedt verschillende vormen van hulp. Er werd psychosociale steun voor moeders en jongeren via individuele gesprekken, gezinssessies en groepsbijeenkomsten geboden. Onderwijskansen werden verbeterd door scholing toegankelijker te maken.  En er werden mogelijkheden voor inkomsten gecreërd om financiële stabiliteit te bevorderen. 

Uit het onderzoek kwamen belangrijke inzichten naar voren: 

• Het is belangrijk om een positief zelfbeeld op te bouwen, waarbij jongeren zichzelf zien als waardevolle en hardwerkende leden van de gemeenschap, die anderen willen helpen.
• Steun van lotgenoten helpt om zichzelf beter te accepteren en emotionele pijn te verminderen.
• Er was veel waardering voor het SURF-programma, vooral vanwege de psychosociale begeleiding, steun aan ouders, en de hulp bij toegang tot onderwijs en werk.

De onderzoekers concludeerden dat individuele en groepstherapie een belangrijke eerste stap is voor zowel de kinderen als hun moeders. Hierdoor wordt andere hulp—zoals onderwijs, werk en sociale integratie—effectiever.  De resultaten laten zien dat goede ondersteuning kinderen en jongeren kan helpen om veerkrachtiger te worden en hun plek in de samenleving te vinden. Daarnaast is het belangrijk dat de maatschappij in actie komt om negativiteit en stigma’s tegen te gaan. 

Bron
Nyirandamutsa F, Niyonsenga J, Gaju KL, Izabayo J, Kambibi E, Munderere S, Sebuhoro C, Muhayisa A, Sezibera V. (2023.) Perceptions of the Intervention Utility and Effectiveness in Supporting and Reintegrating Youths Born of Genocidal Rape in Rwanda. Adolesc Health Med Ther. 12;14:141-15